Google+ Badge

woensdag 24 april 2013

Goochelen met Getallen (2)


In mijn vorige blog heb ik het gehad over de premie- en belastingopbrengsten van de BES-eilanden. Op basis van de gegevens van de Belastingdienst blijkt dat deze opbrengsten in 2011 € 86 miljoen en in 2012 € 90 miljoen waren. En niet 60 miljoen euro zoals minister Plasterk meldde in de Tweede Kamer. Voor de volledigheid, de Rijksbegroting raamt voor 2013 de inkomsten vanuit de BES-eilanden op € 92 miljoen.

Veel lastiger is het om er achter te komen wat Nederland uitgeeft aan de BES-eilanden. De Tweede Kamer heeft al in 2011 in een motie gevraagd om een overzicht van het geld dat de Rijksoverheid aan de BES-eilanden uitgeeft. Pas voor dit begrotingsjaar hebben de ministeries opgegeven hoeveel geld in hun begroting voor de drie eilanden is opgenomen: € 234 miljoen. ( http://www.eerstekamer.nl/behandeling/20120918/memorie_van_toelichting_7/document3/f=/vj30e2qub5zm.pdf ).

Maar wat betekent die € 234 miljoen eigenlijk, is dat veel of weinig? Kijkend naar het aantal inwoners op de BES-eilanden geeft de Rijksoverheid € 10.000 per hoofd van de bevolking uit. Dat is minder dan Europees Nederland waar € 15.000 per inwoner wordt uitgegeven. Stel dat de Rijksoverheid ook € 15.000 per BES-inwoner zou uitgeven dan zou er geen € 234 miljoen op de Rijksbegroting staan maar € 346 miljoen. Vanuit dit perspectief worden de BES-eilanden dus zuinig bedeeld.   

Een groot probleem met het beoordelen van de verschillende begrotingen is dat de opgevoerde bedragen onderling niet vergelijkbaar lijken te zijn. Sommige ministeries nemen zowel eenmalige als structurele uitgaven op in hun begroting, terwijl andere ministeries de eenmalige uitgaven verantwoorden via hun baten-lasten dienst en uitsluitend werken met de structurele gevolgen daarvan voor hun begroting. Als de eenmalige kosten buiten beschouwing blijven is de bijdrage van Nederland aanzienlijk lager dan € 234 miljoen. 

Toch leveren de verschillende begrotingen interessante informatie op. De ministeries die het meeste geld uitgeven op de BES-eilanden zijn Volksgezondheid en Onderwijs. Volksgezondheid is van plan in 2013 € 77 miljoen (33% van de begroting) uit te geven. Onderwijs staat met € 52 miljoen (22%) op de tweede plaats. Naar Veiligheid en Justitie gaat € 32 miljoen (14%), eenzelfde bedrag wordt uitgegeven aan het BES-fonds (14%). Een opmerkelijk verschil met Nederland zijn de uitgaven van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In Nederland staat dit ministerie met 28% van de totale uitgaven op de tweede plaats, op de begroting van de BES-eilanden gaat slechts 9% naar sociale zekerheid. Relatief weinig geld, zeker tegen de achtergrond van de grote armoedeproblematiek op de eilanden. 

Niet alleen de omvang van bedragen die de ministeries aan de eilanden uitgeven is van belang: wat vooral relevant is waar dat geld aan wordt uitgegeven. Een voorbeeld. Het ministerie van Onderwijs heeft enkele jaren geleden vastgesteld wat de problemen zijn. Op basis daarvan zijn verbeterplannen gemaakt. Deze week werd voor de tweede keer een Onderwijsconferentie gehouden - op Saba - waarbij in aanwezigheid van honderd betrokkenen de resultaten zijn besproken. Die systematische aanpak is ook terug te zien in de begroting van Onderwijs: in 2013 wordt op de BES-eilanden procentueel bijna twee keer zoveel geld aan onderwijs uitgeven als in Europees Nederland. Uit de begroting blijkt wat daar de reden van is: het 'verbetertraject' zoals de bouw van nieuwe scholen en extra begeleiding in het onderwijs. Er zijn vele miljoenen mee gemoeid maar wanneer de verbeteringen zijn gerealiseerd is het ook afgelopen. Resultaat is dat in 2017 aan onderwijs in Europees en Caribisch Nederland procentueel ongeveer even veel worden uitgegeven. Een duidelijk verhaal.  

Die transparantie staat in schrille tegenstelling tot de begroting van Volksgezondheid, met kop en schouder het ministerie dat het meeste geld aan de BES besteed. Terwijl voor alle ministeries te achterhalen is waar het geld aan wordt uitgegeven, is de begroting van Volksgezondheid uiterst ondoorzichtig. Jeugdzorg en Ziektepreventie worden apart genoemd, maar dat zijn minimale kosten vergeleken met de grootste post Zorguitgaven. Die staan in 2013 voor € 71 miljoen op de begroting. Zonder enige uitleg. Een black box. Geen specificatie naar eerste,- of tweedelijnszorg, geneesmiddelen, tandheelkunde, overhead enz. enz. Bovendien blijft de post Zorguitgaven maar oplopen: van 71 miljoen euro in 2013 tot 96 miljoen in 2017. De vraag is welk beleid en ambitieus verbeterplan aan die kostenstijging ten grondslag liggen? In dat verband is het opmerkelijk dat minister Schippers in haar brief van 24 april 2013 meldt dat 'het Zorgverzekeringskantoor BES bovendien is gevraagd een zorgplan te maken voor de periode 2013-2017, maar dat de ontwikkeling daarvan pas kort geleden is begonnen'. Raar verhaal. Het ministerie van Volksgezondheid (een 'gezant') is al in 2009 gestart met het ontvouwen van de Haagse plannen voor de gezondheidszorg op de BES.   

Het aandeel van Volksgezondheid kan nog wat scherper in perspectief worden gezet: in 2013 gaat 33% van de 'BES-begroting' naar Volksgezondheid, in 2017 loopt dat op tot maar liefst 43%. Het maakt tegelijkertijd de bezuinigingen die minister Schippers wil doorvoeren zo bedenkelijk: mijn beeld is dat de kosten voor de eerstelijnszorg (bijvoorbeeld huisarts, tandarts, fysiotherapie) redelijk in beeld zijn maar hoe zit dat eigenlijk met de tweedelijnszorg: vooral de kosten die zijn gemoeid met ziekenhuis Mariadal. Hoe kan het dat dit ziekenhuis de salarissen met 10% heeft verhoogd terwijl tegelijkertijd dit jaar één miljoen euro moet worden bezuinigd door zorgverleners in de eerstelijnszorg. Wat moet een klein ziekenhuis met 90 bedrijfsauto's? 

In de zoektocht naar meer inzicht in de kosten die de Rijksoverheid voor de BES-eilanden maakt, heb ik deze week verzoeken gericht aan drie ministers op grond van de Wet Openbaarheid Bestuur, de meeste vragen zijn naar het ministerie van Volksgezondheid.  

Nog een laatste detail. Veel mensen hebben het ongemakkelijke gevoel dat de lokale overheid niets meer heeft te zeggen, dat Nederlandse ambtenaren de dienst op de eilanden uitmaken. Een analyse van de Rijksbegroting bevestigt dat beeld. Van de  € 234 miljoen op de 'BES-begroting', gaat € 32 miljoen  (14%) naar de eilandelijke overheden als Vrije Uitkering (BES-fonds). De rest is 'wie betaalt, bepaalt'. Anders gezegd: de uitspraak van voormalig BES-commissaris Henk Kamp 'uw lokale overheid is de belangrijkste overheid' blijkt een sprookje te zijn.  




http://www.vandorp.net/titel.asp?id=202

Geen opmerkingen:

Een reactie posten